Tóm tắt: Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với nhiều thành tựu vượt bậc đang tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có công tác tư tưởng, lý luận của Đảng. Trước yêu cầu mới, các tổ chức, lực lượng trong hệ thống chính trị cần đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Việc vận dụng và phát huy các thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư trong nghiên cứu, phát triển và lan tỏa tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ góp phần quan trọng vào việc bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay.
Từ khóa: Tư tưởng Hồ Chí Minh, nền tảng tư tưởng, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư
Applying Selected Achievements of the Fourth Industrial Revolution to the Study and Application of Ho Chi Minh’s ideology
Abstract: The fourth industrial revolution, with its remarkable achievements, is exerting profound impacts on all aspects of social life, including the Party’s ideological and theoretical work. In response to new requirements, organizations and forces within the political system need to accelerate digital transformation in protecting the Party’s ideological foundation. The application and promotion of the fourth industrial revolution achievements in researching, developing, and disseminating Ho Chi Minh’s ideology will play an important role in firmly safeguarding the Party’s ideological foundation in the current context.
Keywords: Ho Chi Minh’s ideology, ideological foundation, fourth industrial revolution
1. Đặt vấn đề
Tư tưởng Hồ Chí Minh là bộ phận đặc biệt quan trọng trong nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam, cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin tạo thành cơ sở lý luận và kim chỉ nam cho mọi hoạt động lãnh đạo của Đảng. Trong bối cảnh hiện nay, khi các thế lực thù địch ngày càng gia tăng các hoạt động chống phá trên không gian mạng, lợi dụng những thành tựu của khoa học và công nghệ để xuyên tạc chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Đồng thời, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing), Internet vạn vật (IoT), công nghệ chuỗi khối (Blockchain) và nhiều công nghệ số khác đang tạo ra những biến đổi sâu sắc trong phương thức sản xuất, quản trị, truyền thông và tiếp cận tri thức. Bên cạnh những thách thức do sự lan truyền nhanh chóng của thông tin xấu độc trên không gian mạng, các thành tựu công nghệ cũng mở ra nhiều cơ hội để đổi mới hoạt động nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời nâng cao hiệu quả nhận diện, dự báo và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, bài viết sử dụng các phương pháp như: phân tích, tổng hợp, so sánh... để làm rõ ứng dụng một số thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào nghiên cứu, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay.
Vì vậy, nghiên cứu việc ứng dụng các thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào nghiên cứu và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ có ý nghĩa bổ sung cơ sở lý luận cho việc đổi mới công tác tư tưởng trong điều kiện chuyển đổi số mà còn có giá trị thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
2. Kết quả và thảo luận
2.1. Một số tác động của thành tựu cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đối với nghiên cứu, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tạo ra những biến đổi sâu sắc đối với môi trường thông tin cũng như phương thức sản xuất, lan tỏa và tiếp nhận tri thức trong xã hội, qua đó tác động trực tiếp đến công tác tư tưởng, lý luận của Đảng. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và không gian mạng không chỉ mở ra những điều kiện thuận lợi để đổi mới hoạt động nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh theo hướng nhanh chóng, linh hoạt và hiệu quả hơn, mà còn đặt ra những yêu cầu mới đối với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước các nguy cơ ngày càng phức tạp trên không gian mạng. Nhận thức rõ điều đó, Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, cơ hội chính trị. Nghiên cứu xây dựng chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026, tr.131). Trong bối cảnh đó, hoạt động nghiên cứu, vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chịu tác động ngày càng sâu sắc từ những thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư theo cả hai chiều hướng tích cực và tiêu cực. Một mặt, công nghệ số tạo điều kiện mở rộng khả năng nghiên cứu, phổ biến và lan tỏa các giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh đến đông đảo cán bộ, đảng viên và Nhân dân; mặt khác, cũng làm gia tăng nguy cơ các thế lực thù địch lợi dụng không gian mạng để xuyên tạc, bóp méo tư tưởng Hồ Chí Minh và nền tảng tư tưởng của Đảng với tốc độ lan truyền nhanh, phạm vi ảnh hưởng rộng. Vì vậy, việc nhận diện đầy đủ những tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đối với nghiên cứu và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn, thể hiện trên một số phương diện chủ yếu sau:
Một là, thành tựu cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư giúp nâng cao hiệu quả nghiên cứu và truyền bá tư tưởng Hồ Chí Minh
Những thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP), đang mở ra những phương thức mới nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu, hệ thống hóa và lan tỏa tư tưởng Hồ Chí Minh. Thực tiễn thời gian qua cho thấy xu hướng đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ trong phát triển lý luận ngày càng rõ nét. Chương trình khoa học và công nghệ đặc biệt cấp quốc gia “Nghiên cứu, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc thời kỳ đổi mới” là minh chứng tiêu biểu cho việc ứng dụng khoa học, công nghệ vào phát triển lý luận (Nguyễn Hồng Anh và Nguyễn Thùy Linh, 2025). Trong bối cảnh đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa về các tác phẩm của Hồ Chí Minh thông qua quét (scan), chuyển đổi toàn bộ tác phẩm, bài viết, thư từ và bài nói sang các định dạng số (PDF, TXT, XML...), đồng thời tổ chức dữ liệu theo chủ đề, giai đoạn lịch sử, ngôn ngữ và nội dung tư tưởng, kết hợp ứng dụng công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên để chuẩn hóa, phân loại và hiệu đính dữ liệu sẽ tạo nền tảng quan trọng cho hoạt động khai thác, nghiên cứu và phổ biến tư tưởng Hồ Chí Minh trong môi trường số.
Bên cạnh đó, các ứng dụng AI và Big Data có thể hỗ trợ đội ngũ cán bộ nghiên cứu, cán bộ tuyên giáo, dân vận, Ban Chỉ đạo 35, lực lượng 47 (tên gọi của tổ chức chuyên trách đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Lực lượng này do Tổng cục Chính trị lãnh đạo, được thành lập ngày 08/01/2016 theo Chỉ thị số 47/CT-CT) và các cơ quan, đơn vị trong việc khai thác những luận điểm mang giá trị lý luận và thực tiễn trong tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng hệ thống lập luận phục vụ đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Việc ứng dụng các mô hình học máy (Machine Learning) và công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) cho phép tự động phân tích nội dung, xác định các tư tưởng cốt lõi, từ khóa quan trọng trong từng tác phẩm của Người; đồng thời triển khai các kỹ thuật phân cụm (clustering) nhằm nhận diện những nhóm tư tưởng tương đồng hoặc có mối liên hệ giữa các tác phẩm khác nhau. Trên cơ sở đó, AI có thể hỗ trợ xây dựng hệ thống tìm kiếm ngữ nghĩa (semantic search), giúp người dùng tra cứu thông tin thông qua câu hỏi hoặc từ khóa thay vì chỉ dựa trên hình thức tìm kiếm truyền thống. Kết hợp với Big Data, việc phân tích mối liên hệ giữa tư tưởng Hồ Chí Minh với các vấn đề đương đại hoặc so sánh với các tư tưởng chính trị trên thế giới sẽ góp phần làm rõ giá trị thời đại của tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời cung cấp thêm luận cứ khoa học phục vụ đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Hai là, thành tựu cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư góp phần tăng cường hiệu quả đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch
Công nghệ AI cùng các hệ thống tự động đang tạo điều kiện nâng cao hiệu quả nhận diện các nội dung sai lệch, xuyên tạc liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa Mác - Lênin, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, từ đó hỗ trợ xây dựng các phản hồi nhanh chóng, chính xác và có cơ sở khoa học. Với khả năng ứng dụng các kỹ thuật Machine Learning, Natural Language Processing (NLP) và Deep Learning, AI có thể tự động quét, thu thập dữ liệu từ mạng xã hội, các trang thông tin điện tử, blog và các nền tảng truyền thông số nhằm phát hiện những nội dung có dấu hiệu sai lệch. Đồng thời, AI có khả năng phân tích ngữ cảnh để nhận diện các thông tin xuyên tạc, kể cả khi được ngụy trang dưới những hình thức diễn đạt tinh vi; đối chiếu với các nguồn thông tin chính thống nhằm đánh giá mức độ chính xác của nội dung; đồng thời, thông qua công nghệ nhận dạng mẫu (Pattern Recognition), phát hiện các chiến dịch truyền thông có tổ chức, mạng lưới phát tán thông tin xấu độc hoặc những mô hình lan truyền bất thường. Qua đó, AI góp phần nâng cao tính chủ động, tốc độ và hiệu quả trong đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng.
Sau khi các quan điểm sai trái, thù địch được phát hiện, hệ thống tự động có thể kịp thời gửi cảnh báo đến các cơ quan quản lý hoặc lực lượng xử lý khủng hoảng truyền thông. Đồng thời, các mô hình AI có khả năng hỗ trợ xây dựng dự thảo nội dung phản hồi và bài viết phản bác trên cơ sở hệ thống dữ liệu, luận cứ đã được kiểm chứng, góp phần nâng cao tính kịp thời và độ chính xác trong đấu tranh trên không gian mạng. Bên cạnh đó, các nền tảng công nghệ còn hỗ trợ lan tỏa thông tin chính thống, góp phần hạn chế tác động tiêu cực của các thông tin sai lệch, xuyên tạc. Thực tiễn thời gian qua cho thấy việc ứng dụng công nghệ số trong công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Nguyễn Hồng Anh và Nguyễn Thùy Linh (2025) nhận định: “Những năm gần đây, nhiều mô hình truyền thông chính trị sáng tạo đã được triển khai: từ các kênh YouTube, podcast tuyên truyền tư tưởng Hồ Chí Minh đến truyền thông chính thống của Đảng và Nhà nước, đã góp phần tạo ra hệ sinh thái truyền thông đỏ vững chắc. Đây chính là cách mà Đảng ta làm mới tư duy, hiện đại hóa công tác lý luận, gắn khoa học với thực tiễn, đưa tư tưởng chính trị hòa nhập cùng nhịp sống hiện đại, thân thiện với thế hệ trẻ - lực lượng kế tục sự nghiệp cách mạng” (Nguyễn Hồng Anh và Nguyễn Thùy Linh, 2025).
Bên cạnh đó, các công cụ phân tích dữ liệu lớn (Big Data) còn giúp nhận diện xu hướng dư luận xã hội, từ đó hỗ trợ các cơ quan chức năng chủ động xây dựng chiến lược truyền thông, định hướng thông tin kịp thời và hiệu quả. Đồng thời, các công nghệ an ninh mạng hiện đại góp phần bảo vệ hệ thống dữ liệu số hóa về tư tưởng Hồ Chí Minh, cũng như các quan điểm, đường lối của Đảng trước nguy cơ bị tấn công, xuyên tạc hoặc phá hoại trên không gian mạng. Thực tiễn chuyển đổi số ở Việt Nam cho thấy việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing), công nghệ chuỗi khối (Blockchain) và các công nghệ số khác trong giám sát, nhận diện và phản bác thông tin sai lệch đã góp phần hình thành một “lá chắn mềm” hiệu quả trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Các hệ thống cảnh báo, công cụ phân tích xu hướng và nền tảng chia sẻ thông tin chính thống ngày càng được hoàn thiện, qua đó nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền và định hướng dư luận xã hội (Nguyễn Hồng Anh và Nguyễn Thùy Linh, 2025).
Ba là, thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tạo ra những cách tiếp cận mới trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để giải quyết các vấn đề thực tiễn
Xét đến cùng, luận cứ thuyết phục nhất để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng nói chung và tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng trước những âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch chính là hiệu quả của việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết những vấn đề thực tiễn của cách mạng Việt Nam, được thể hiện qua những thành tựu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới. Với sự hỗ trợ của các thành tựu khoa học và công nghệ từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết những vấn đề mới của thực tiễn có thêm nhiều phương thức tiếp cận sáng tạo, góp phần nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý và phát triển đất nước.
Đối với hoạt động lãnh đạo, quản lý, các nhà lãnh đạo và quản lý ở các cấp có thể khai thác hệ thống phân tích dữ liệu lớn (Big Data) để phân tích ý kiến công chúng từ nhiều nguồn dữ liệu khác nhau, qua đó nắm bắt kịp thời nhu cầu, nguyện vọng của Nhân dân, góp phần hiện thực hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về “lấy dân làm gốc”. Đồng thời, việc ứng dụng các hệ thống hỗ trợ ra quyết định dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) góp phần nâng cao tính minh bạch, tính chính xác và hiệu quả trong quản lý nhà nước, phù hợp với quan điểm của Người về xây dựng nền hành chính phục vụ Nhân dân. Trên cơ sở đó, việc phát triển các dịch vụ công trực tuyến không chỉ góp phần giảm bớt thủ tục hành chính mà còn nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Bên cạnh đó, tư tưởng tự lực, tự cường của Hồ Chí Minh có thể được hiện thực hóa thông qua các nền tảng số hỗ trợ khởi nghiệp, tạo điều kiện để thanh niên phát triển các ý tưởng kinh doanh phù hợp với xu hướng công nghệ. Công nghệ blockchain cũng có thể được ứng dụng nhằm tăng cường tính minh bạch trong quản lý tài chính công, các giao dịch kinh tế và các dự án xã hội, góp phần hiện thực hóa yêu cầu về đạo đức công vụ gắn với các phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”. Đồng thời, việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về hợp tác quốc tế sẽ mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số, đặc biệt trong các lĩnh vực thương mại điện tử, công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo.
Trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục và phát triển con người, trí tuệ nhân tạo cũng mở ra nhiều khả năng mới trong việc hiện thực hóa các giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh. Việc lan tỏa tư tưởng của Người về đạo đức, nhân cách và trách nhiệm công dân có thể được thực hiện hiệu quả thông qua các chiến dịch truyền thông số, nhất là đối với thế hệ trẻ. AI còn hỗ trợ phân tích dữ liệu xã hội để nhận diện những vấn đề bất bình đẳng, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp với tinh thần nhân văn và công bằng trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Đồng thời, các hệ thống AI có khả năng tự động phát hiện, cảnh báo và hạn chế sự lan truyền của các thông tin sai lệch, xuyên tạc liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh trên không gian mạng. Bên cạnh đó, công nghệ IoT và AI có thể được ứng dụng trong quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và xây dựng các mô hình phát triển bền vững, thể hiện sự kế thừa tư tưởng của Người về phát triển hài hòa giữa con người và thiên nhiên. Các giải pháp an ninh mạng hiện đại cũng góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc trước những nguy cơ phát sinh trong môi trường số.
Ngoài ra, các thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hồ Chí Minh thông qua việc số hóa các tư liệu, hiện vật và di tích gắn với cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức và phong cách của Người. Nhờ đó, các nguồn tư liệu quý được lưu giữ lâu dài, đồng thời tạo điều kiện để đông đảo công chúng trong và ngoài nước dễ dàng tiếp cận thông qua các nền tảng số. Cùng với đó, việc phát triển các ứng dụng thông minh cung cấp thông tin dưới hình thức tương tác về các bài viết, câu nói và tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục, tuyên truyền và lan tỏa các giá trị của Người trong môi trường số.
Bốn là, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cũng đặt ra nhiều thách thức đối với việc bảo vệ tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện mới
Bên cạnh những tác động tích cực, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cũng đặt ra không ít khó khăn đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Một trong những thách thức nổi bật là sự phân hóa về năng lực tiếp cận công nghệ và thông tin giữa các nhóm xã hội, làm gia tăng khoảng cách số và tạo ra sự phân mảnh về không gian thông tin cũng như niềm tin xã hội. “Sự phân hóa về năng lực tiếp cận công nghệ giữa các nhóm xã hội tạo ra khoảng cách số ngày càng lớn... cộng đồng bị chia cắt thành nhiều “mảnh” niềm tin khác nhau, làm suy yếu sức mạnh tinh thần chung của toàn xã hội” (Trần Minh Văn, 2025). Trong bối cảnh đó, các thế lực thù địch có điều kiện gia tăng việc lợi dụng mạng xã hội, các nền tảng truyền thông số và những thành tựu của công nghệ hiện đại để phát tán thông tin sai lệch, xuyên tạc tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng. Thông qua AI, Big Data và các công cụ phân tích dữ liệu, các đối tượng này có thể phân tích đặc điểm, tâm lý và hành vi của từng nhóm người dùng nhằm cá thể hóa nội dung tuyên truyền, từng bước tác động đến nhận thức, làm suy giảm niềm tin đối với nền tảng tư tưởng của Đảng và các giá trị mà tư tưởng Hồ Chí Minh đề cao.
Cùng với đó, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội và truyền thông số làm cho tốc độ lan truyền thông tin ngày càng nhanh, gây khó khăn cho việc kiểm chứng, kiểm soát và phản bác các thông tin sai lệch về tư tưởng Hồ Chí Minh. Việc phổ biến các quan điểm không chính thống, thậm chí cực đoan, có thể tác động tiêu cực đến nhận thức của một bộ phận người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Đồng thời, những biến đổi do cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang lại trong các lĩnh vực giáo dục, văn hóa và chính trị cũng đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác giáo dục lý luận chính trị. Nếu thiếu sự chuẩn bị đầy đủ về tư tưởng, lý luận và kỹ năng số, việc bảo vệ và truyền bá các giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, quá trình toàn cầu hóa văn hóa trong môi trường số có thể làm gia tăng ảnh hưởng của các trào lưu tư tưởng và giá trị ngoại lai, từ đó tác động đến niềm tin của một bộ phận giới trẻ đối với các giá trị truyền thống của dân tộc và tư tưởng Hồ Chí Minh.
2.2. Một số giải pháp ứng dụng thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào nghiên cứu, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Thứ nhất, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và đội ngũ cán bộ chủ trì về ứng dụng các thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư trong nghiên cứu, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu các cơ quan, đơn vị cần xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, gắn với yêu cầu đổi mới công tác tư tưởng, lý luận trong bối cảnh chuyển đổi số. Theo tinh thần Đại hội lần thứ XIV, cần “Tăng cường công tác tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026, tr.131). Trên cơ sở đó, cần đẩy mạnh tổ chức các chương trình bồi dưỡng, tập huấn và hội thảo chuyên sâu về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) và các công nghệ số trong nghiên cứu, giảng dạy, tuyên truyền tư tưởng Hồ Chí Minh; đồng thời phổ biến, nhân rộng các mô hình ứng dụng hiệu quả, phát huy vai trò của truyền thông số và mạng xã hội trong nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, đảng viên. Đội ngũ cán bộ chủ trì cần chủ động cập nhật tri thức công nghệ, xây dựng kế hoạch và lộ trình ứng dụng công nghệ số vào công tác tư tưởng, lý luận; tạo môi trường khuyến khích đổi mới sáng tạo, hỗ trợ cán bộ, đảng viên khai thác hiệu quả các thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu, tuyên truyền tư tưởng Hồ Chí Minh và hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Thứ hai, đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đảng viên về kiến thức công nghệ và kỹ năng ứng dụng các thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư trong nghiên cứu, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh
Đây là giải pháp có ý nghĩa nền tảng để nâng cao năng lực thích ứng với môi trường số và đổi mới phương thức tiến hành công tác tư tưởng, lý luận. Theo tinh thần Đại hội lần thứ XIV, cần “Đào tạo, bồi dưỡng, phát triển đội ngũ cán bộ lý luận, trọng dụng các chuyên gia đầu ngành” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026, tr.132).
Vì vậy, các cơ quan, đơn vị cần tăng cường phối hợp với các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và các chuyên gia về chuyển đổi số để tổ chức các chương trình bồi dưỡng chuyên sâu về AI, Big Data, Cloud Computing, Internet vạn vật (IoT), Blockchain, thực tế ảo (VR/AR) và các công nghệ số mới. Đồng thời, cần trang bị cho cán bộ, đảng viên kỹ năng khai thác dữ liệu, sử dụng các nền tảng số, phần mềm hỗ trợ nghiên cứu, phân tích dư luận xã hội, quản lý và bảo mật thông tin; cũng như kỹ năng nhận diện, kiểm chứng và đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, thù địch trên không gian mạng. Bên cạnh đó, cần đa dạng hóa phương thức đào tạo theo hướng kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến thông qua hệ thống E-learning, hội thảo chuyên đề, diễn đàn học thuật và các mô hình học tập gắn với thực tiễn. Đồng thời, chú trọng xây dựng thư viện số, cơ sở dữ liệu và kho học liệu mở về tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa Mác - Lênin và các văn kiện của Đảng nhằm tạo điều kiện cho cán bộ, đảng viên tự học, tự nghiên cứu và cập nhật tri thức thường xuyên. Việc đưa nội dung chuyển đổi số và kỹ năng số vào chương trình bồi dưỡng hằng năm sẽ góp phần hình thành đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ công nghệ đáp ứng yêu cầu mới và đủ năng lực khai thác hiệu quả các thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phục vụ nghiên cứu, tuyên truyền tư tưởng Hồ Chí Minh.
Thứ ba, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Quán triệt tinh thần Đại hội lần thứ XIV về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026, tr.104), các cơ quan, đơn vị cần đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trên nền tảng công nghệ số theo hướng hiện đại, tương tác và lấy người học làm trung tâm. Trọng tâm là phát triển các cổng thông tin điện tử, thư viện số, cơ sở dữ liệu và kho học liệu mở về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng Hồ Chí Minh; đồng thời, ứng dụng AI trong tìm kiếm, phân tích, tóm tắt và gợi ý học liệu nhằm nâng cao hiệu quả khai thác, nghiên cứu và phổ biến tri thức. Cùng với đó, cần đẩy mạnh xây dựng các khóa học trực tuyến, bài giảng điện tử, video, podcast, infographic và ứng dụng học tập trên thiết bị di động; kết hợp công nghệ VR/AR để tái hiện các sự kiện lịch sử và giá trị tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh một cách trực quan, sinh động, qua đó nâng cao sức hấp dẫn và khả năng tiếp cận đối với nhiều nhóm đối tượng. Bên cạnh đó, cần phát huy hiệu quả các nền tảng truyền thông số và mạng xã hội như Facebook, YouTube, TikTok, Zalo Official Account nhằm lan tỏa những giá trị cốt lõi của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thông qua các sản phẩm truyền thông đa phương tiện. Đồng thời, tăng cường tổ chức các tọa đàm, diễn đàn và chương trình phát trực tiếp với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học để nâng cao tính tương tác, định hướng dư luận và củng cố nhận thức chính trị. Đặc biệt, lực lượng 47 và Ban Chỉ đạo 35 các cấp cần chủ động khai thác hiệu quả không gian mạng, kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền tích cực với đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, qua đó nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số.
Thứ tư, đẩy mạnh xây dựng và khai thác hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu số về tư tưởng Hồ Chí Minh gắn với tăng cường truyền thông, giám sát và phản biện trên không gian mạng
Thực hiện chủ trương Đại hội lần thứ XIV về “Phát triển và khai thác có hiệu quả hạ tầng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhất là hạ tầng số, cơ sở dữ liệu lớn, kinh tế dữ liệu” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026, tr.105). Cần ưu tiên xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số tập trung, đồng bộ và thường xuyên cập nhật về tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa Mác - Lênin, các văn kiện của Đảng và tài liệu phục vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, tạo nguồn học liệu chính thống phục vụ nghiên cứu, giảng dạy và tuyên truyền. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng AI, Big Data và các nền tảng phân tích thông minh để theo dõi, sàng lọc, phát hiện sớm, phân tích và cảnh báo các thông tin sai trái, xuyên tạc; hỗ trợ các cơ quan chức năng xây dựng cơ chế phản hồi, phản bác kịp thời, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh trên không gian mạng. Cùng với đó, tăng cường triển khai các chiến dịch truyền thông số theo hướng hiện đại, sáng tạo và phù hợp với từng nhóm đối tượng, nhất là thanh niên; phát triển các kênh truyền thông trên YouTube, TikTok, Facebook, Zalo và các nền tảng số khác; khuyến khích sáng tạo các sản phẩm truyền thông đa phương tiện như video, podcast, infographic, phim ngắn, vlog về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, kết hợp các chiến dịch hashtag và hoạt động tương tác để mở rộng sức lan tỏa của các giá trị tích cực. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh hợp tác với các cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và các đối tác quốc tế trong chia sẻ dữ liệu, kinh nghiệm và giải pháp công nghệ, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh; đồng thời nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giám sát, phản biện và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
3. Kết luận
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tạo ra những biến đổi sâu sắc trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đồng thời mở ra nhiều cơ hội mới đối với hoạt động nghiên cứu, vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh. Việc ứng dụng các công nghệ số như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), điện toán đám mây (Cloud Computing), công nghệ chuỗi khối (Blockchain) và các nền tảng số khác không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh mà còn tăng cường hiệu quả đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, qua đó góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện mới. Tuy nhiên, cùng với những cơ hội, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cũng đặt ra nhiều thách thức đối với công tác tư tưởng, lý luận, nhất là trước sự gia tăng của các hoạt động chống phá trên không gian mạng và những yêu cầu mới về năng lực số của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức, phát triển nguồn nhân lực, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, xây dựng hệ thống dữ liệu và hạ tầng số phục vụ nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục và đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần được triển khai đồng bộ, thường xuyên và hiệu quả.
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, nghiên cứu và vận dụng hiệu quả các thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào phát huy giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ góp phần nâng cao chất lượng công tác tư tưởng, lý luận mà còn tạo thêm cơ sở khoa học và thực tiễn để bảo vệ, phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.
Tài liệu tham khảo
- Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập I). Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật.
- Nguyễn Hồng Anh và Nguyễn Thùy Linh. (2025). Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: “Lá chắn mềm” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới. https://chinhsachcuocsong. vnanet.vn
- Trần Minh Văn. (2025). Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại Trí tuệ nhân tạo: Cơ hội, thách thức và giải pháp. https://chinhtrivaphattrien.vn
Bài đăng trên Tạp chí Thông tin Khoa học chính trị số 04(52)-2026
