ThS. TRẦN VĂN PHƯƠNG
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
(TTKHCT) - Tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nhà giáo là bộ phận quan trọng trong tư tưởng của Người về xây dựng nền giáo dục cách mạng Việt Nam. Trên cơ sở phân tích ý nghĩa lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nhà giáo, bài viết khẳng định giá trị bền vững của tư tưởng này trong việc xây dựng đội ngũ nhà giáo đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay.
Ảnh minh họa_nguồn: Internet
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nhà giáo là bộ phận quan trọng trong tư tưởng của Người về xây dựng nền giáo dục mới ở Việt Nam. Đó là sự kế thừa và phát triển những giá trị tốt đẹp của truyền thống văn hóa dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về giáo dục và đội ngũ nhà giáo; đồng thời phản ánh tầm nhìn chiến lược, sự quan tâm sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp “trồng người” và vai trò đặc biệt của người thầy trong xã hội. Những năm qua, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã được triển khai sâu rộng trong đội ngũ nhà giáo, góp phần quan trọng vào việc xây dựng đội ngũ nhà giáo có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, tâm huyết với nghề, đáp ứng yêu cầu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, phẩm chất của một bộ phận nhà giáo vẫn còn những hạn chế nhất định, ảnh hưởng đến uy tín, vị thế của người thầy và chất lượng giáo dục, đào tạo.
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, giáo dục tiếp tục giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về nhân cách, phẩm chất và năng lực, trong đó nhà giáo là nhân tố quyết định. Trước yêu cầu đó, việc nghiên cứu, làm rõ giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nhà giáo có ý nghĩa thiết thực, góp phần định hướng xây dựng đội ngũ nhà giáo đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay.
1. Giá trị lý luận
Thứ nhất, góp phần giữ gìn và phát triển truyền thống “tôn sư trọng đạo” của dân tộc Việt Nam lên tầm cao mới
Trong tiến trình lịch sử mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam đã hình thành và bồi đắp nhiều giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, trong đó truyền thống “tôn sư trọng đạo” giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Truyền thống ấy không chỉ thể hiện sự tôn vinh người thầy, mà còn hàm chứa những chuẩn mực đạo đức căn bản của con người Việt Nam trong quan hệ xã hội. Kế thừa và phát triển truyền thống văn hóa đó, trên cơ sở yêu cầu, nhiệm vụ của nền giáo dục cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nâng truyền thống “tôn sư trọng đạo” lên một tầm cao mới thông qua hệ thống quan điểm toàn diện về phẩm chất nhà giáo.
Theo Hồ Chí Minh, trong xã hội mới, sự tôn vinh người thầy phải gắn liền với việc nhận thức đầy đủ trách nhiệm nặng nề nhưng hết sức vẻ vang của nghề dạy học, đó là đào tạo thế hệ công dân mới, người lao động mới, cán bộ mới phục vụ sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Người khẳng định, nghề dạy học không đơn thuần là hoạt động truyền thụ tri thức, mà là một nghề cao quý, đòi hỏi người thầy phải hội tụ những phẩm chất chính trị, đạo đức.
Về phương diện chính trị, Hồ Chí Minh yêu cầu nhà giáo phải có lập trường tư tưởng vững vàng, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng, của Tổ quốc và nhân dân; đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết; gắn hoạt động giáo dục với mục tiêu đào tạo đội ngũ cán bộ phục vụ nhân dân. Về phương diện đạo đức, nhà giáo phải là những tấm gương sáng về đạo đức cách mạng, có lối sống trong sáng, nhân ái, đoàn kết, nêu cao tinh thần “tiên ưu, hậu lạc”, thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đức suốt đời. Về phương diện nghề nghiệp, nhà giáo phải tận tụy, tâm huyết với nghề, không ngừng tự học, tự rèn, nâng cao trình độ chuyên môn, làm chủ tri thức, đáp ứng yêu cầu “vừa hồng, vừa chuyên” trong đào tạo con người mới xã hội chủ nghĩa.
Như vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nhà giáo không chỉ kế thừa truyền thống “tôn sư trọng đạo” của dân tộc, mà còn phát triển truyền thống đó trên nền tảng chính trị - đạo đức - nghề nghiệp, làm phong phú thêm nội hàm văn hóa về người thầy trong xã hội Việt Nam mới.
Thứ hai, bổ sung, phát triển và làm phong phú thêm lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin về phẩm chất nhà giáo vào điều kiện cụ thể ở Việt Nam
Chủ nghĩa Mác - Lênin đã đặt nền móng lý luận khoa học cho việc nghiên cứu giáo dục và vai trò của nhà giáo trong quá trình cải tạo xã hội. C.Mác cho rằng, “chính những con người làm thay đổi hoàn cảnh và bản thân nhà giáo dục cũng cần phải được giáo dục”1. Là người kế tục xuất sắc sự nghiệp của C.Mác và Ph.Ăngghen, V.I.Lênin nhấn mạnh vai trò đặc biệt của việc xây dựng đội ngũ giáo viên mới gắn bó chặt chẽ với Đảng, với quần chúng lao động, thấm nhuần tinh thần cách mạng và chủ nghĩa xã hội. Theo V.I.Lênin: “Chúng ta phải đào tạo một đạo quân sư phạm và giáo viên mới, đạo quân này phải liên hệ chặt chẽ với đảng và với tư tưởng của đảng, phải thấm nhuần tinh thần của đảng, phải tập hợp được quần chúng công nhân, làm cho họ có tinh thần cộng sản chủ nghĩa”2.
Vận dụng sáng tạo những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã phát triển và làm phong phú lý luận về phẩm chất nhà giáo phù hợp với điều kiện lịch sử, văn hóa và yêu cầu cách mạng của Việt Nam. Người cho rằng, để cải biến xã hội cũ và xây dựng xã hội mới, cần có một nền giáo dục cách mạng và một đội ngũ nhà giáo cách mạng có phẩm chất toàn diện về chính trị, đạo đức, tri thức, chuyên môn, thể chất và tinh thần.
Hồ Chí Minh nhấn mạnh mối quan hệ biện chứng giữa dạy và học, giữa lý luận và thực tiễn, giữa giáo dục và đời sống xã hội. Trong hoạt động giáo dục, nhà giáo phải lấy người học làm trung tâm, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học; gắn giáo dục với thực tiễn cách mạng, với lao động sản xuất và đời sống của nhân dân. Khác với cách tiếp cận coi nhà giáo chủ yếu là “phụ tá” của Đảng, Hồ Chí Minh xác định đội ngũ nhà giáo là lực lượng quan trọng, tiên phong, có trách nhiệm nêu gương, dẫn dắt, lan tỏa các giá trị cách mạng trong xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng. Người chỉ rõ: “Thầy và trò phải luôn luôn nâng cao tinh thần yêu Tổ quốc, yêu chủ nghĩa xã hội, tăng cường tình cảm cách mạng đối với công nông, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng, triệt để tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sẵn sàng nhận bất kỳ nhiệm vụ nào mà Đảng và nhân dân giao cho”3. Những quan điểm này thể hiện sự phát triển sáng tạo lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin về giáo dục, đồng thời khẳng định vai trò đặc biệt của phẩm chất nhà giáo trong sự nghiệp xây dựng con người mới và xã hội mới ở Việt Nam.
Thứ ba, trở thành cơ sở lý luận để Đảng và Nhà nước hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách xây dựng đội ngũ nhà giáo cách mạng
Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của giáo dục và nhà giáo, Đảng ta luôn xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là động lực và mục tiêu của sự phát triển đất nước; trong đó xây dựng đội ngũ nhà giáo có phẩm chất, năng lực và uy tín là khâu then chốt. Tư tưởng của Người đã trở thành nền tảng lý luận quan trọng để Đảng và Nhà nước ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm chuẩn hóa, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo qua các thời kỳ.
Nghị quyết số 02-NQ/HNTW, ngày 24/12/1996 về định hướng chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nhiệm vụ đến năm 2000, chỉ rõ: “Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng của giáo dục và được xã hội tôn vinh. Giáo viên phải có đủ đức, tài... Không bố trí người kém phẩm chất, đạo đức làm giáo viên, kể cả giáo viên hợp đồng”4. Ngày 12/8/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 91-KL/TW về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013, trong đó nêu rõ: “Phát triển, nâng cao chất lượng, chuẩn hóa đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục các cấp; bảo đảm đủ số lượng giáo viên theo định mức quy định... Phát huy dân chủ, tôn trọng tự do sáng tạo, chuyên môn học thuật, đề cao đạo đức, trách nhiệm của nhà giáo”5. Chủ trương này nhằm tiếp tục đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, thích ứng với cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo; đưa giáo dục và đào tạo Việt Nam đạt trình độ tiên tiến của khu vực châu Á vào năm 2030 và đạt trình độ tiên tiến của thế giới vào năm 2045. Gần đây, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, tiếp tục nhấn mạnh vị trí, vai trò, phẩm chất của nhà giáo với quan điểm “nhà trường là nền tảng, nhà giáo là động lực, quyết định chất lượng giáo dục, đào tạo. Thực hiện phương châm “thầy ra thầy, trò ra trò” trên các mặt đạo đức, nhân cách, tri thức; kiên quyết chấn chỉnh tiêu cực trong giáo dục, coi trọng danh dự người thầy, tôn vinh người thầy trong xã hội”6.
Như vậy, có thể thấy các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về giáo dục và đào tạo đều nhất quán nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ nhà giáo có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, trình độ chuyên môn cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong từng giai đoạn. Đặc biệt, trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số, các chủ trương mới của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm của nhà giáo, coi nhà giáo là động lực quyết định chất lượng giáo dục và đào tạo.
Có thể khẳng định, tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nhà giáo không chỉ mang giá trị lý luận sâu sắc, mà còn giữ vai trò định hướng xuyên suốt trong quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng đội ngũ nhà giáo cách mạng, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước.
2. Giá trị thực tiễn
Thứ nhất, góp phần xây dựng đội ngũ nhà giáo có đủ phẩm chất đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng qua các thời kỳ
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nhà giáo có giá trị thực tiễn sâu sắc đối với đội ngũ nhà giáo - những trí thức tiêu biểu của dân tộc, những người có chí khí cao thượng, giàu lòng yêu nước, yêu nghề, yêu thương học trò. Tư tưởng đó đã góp phần quan trọng vào việc giữ gìn, bồi đắp lương tâm và danh dự của người thầy, không chỉ trong lĩnh vực giáo dục mà còn trong đời sống xã hội của dân tộc Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử.
Thực tiễn cho thấy, ngay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”, đội ngũ nhà giáo đã trở thành lực lượng nòng cốt trên mặt trận văn hóa - giáo dục, trực tiếp tham gia xóa nạn mù chữ, nâng cao dân trí, đồng thời tích cực tham gia kháng chiến, bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ. Với phẩm chất của người cách mạng, nhà giáo không chỉ “dạy chữ” mà còn “dạy người”, góp phần quan trọng vào thắng lợi của sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc.
Khi miền Bắc bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ của nhà giáo tiếp tục được mở rộng và nâng lên tầm cao mới. Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Thầy giáo phải gương mẫu, trực tiếp làm nhiệm vụ đào tạo những công dân tốt, những cán bộ tốt sau này, góp phần xây dựng chủ nghĩa xã hội, làm cho miền Bắc vững mạnh thành hậu thuẫn cho cuộc đấu tranh thống nhất nước nhà”7. Quán triệt sâu sắc tư tưởng đó, mặc dù trong điều kiện chiến tranh ác liệt, cơ sở vật chất còn nhiều thiếu thốn, đội ngũ nhà giáo vẫn giữ vững bản lĩnh chính trị, đạo đức trong sáng, tận tụy với nghề; thực hiện hiệu quả phương châm gắn nhà trường với thực tiễn chiến đấu, sản xuất và đời sống xã hội. Chính trong môi trường gian khổ ấy, nhiều nhà giáo ưu tú đã trưởng thành, vừa là người thầy mẫu mực, vừa là nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục có nhiều đóng góp quan trọng cho nền giáo dục cách mạng Việt Nam. Họ thực sự là những “anh hùng thầm lặng” trong sự nghiệp “trồng người”, đặt nền móng bền vững cho sự hình thành và phát triển của nền giáo dục khoa học, nhân văn của đất nước.
Thứ hai, trở thành những chuẩn mực định hướng cho đội ngũ nhà giáo rèn luyện, phấn đấu trong thời kỳ mới
Trong bối cảnh cách mạng khoa học - công nghệ, đặc biệt là công nghệ số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, giáo dục và đào tạo đứng trước những yêu cầu đổi mới sâu sắc cả về nội dung, phương thức và chất lượng. Đảng và Nhà nước tiếp tục khẳng định vị trí then chốt của đội ngũ nhà giáo, coi việc xây dựng đội ngũ nhà giáo có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín là khâu đột phá trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
Thực tiễn đó cho thấy, những quan điểm của Hồ Chí Minh về phẩm chất nhà giáo vẫn giữ nguyên giá trị định hướng. Nhà giáo ngày nay không chỉ là người truyền thụ tri thức, mà còn là người trực tiếp hình thành nhân cách, bồi dưỡng khát vọng, lý tưởng sống cho thế hệ trẻ. Hình ảnh người thầy theo tư tưởng Hồ Chí Minh được mở rộng cả về không gian và chiều sâu xã hội: không chỉ “gieo chữ”, mà còn “bám bản, gieo chữ, giữ nước”, góp phần củng cố nền tảng tư tưởng, văn hóa và con người của quốc gia. Quan điểm của Hồ Chí Minh về phẩm chất nhà giáo không chỉ dừng lại ở tư tưởng, mà ngày càng thấm sâu vào đời sống chính trị - xã hội, mang hơi thở của thời đại; định hướng, chỉ đường hành động cách mạng của nhà giáo. Đó là cơ sở, là điểm tựa để nhà giáo củng cố ý chí, khát vọng vươn lên trong sự nghiệp “trồng người”.
Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp tích cực, đội ngũ nhà giáo hiện nay vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định. Một bộ phận nhà giáo có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; động cơ, thái độ nghề nghiệp chưa thực sự trong sáng; thiếu ý thức tự rèn luyện, chưa mẫu mực trong hành vi ứng xử sư phạm. Cá biệt, có trường hợp vi phạm pháp luật, chuẩn mực đạo đức nhà giáo, làm ảnh hưởng đến uy tín của nghề dạy học và niềm tin của xã hội.
Trong bối cảnh đó, tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nhà giáo trở thành hệ chuẩn mực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, định hướng cho quá trình tự giáo dục, tự rèn luyện của mỗi nhà giáo. Việc xây dựng phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, lý tưởng sống cao đẹp, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp, mà còn là đòi hỏi mang tính xã hội và thời đại.
Thứ ba, định hướng cho đội ngũ nhà giáo thích ứng và hội nhập với xu thế phát triển của thời đại
Trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, nền giáo dục thế giới đang được tái cấu trúc mạnh mẽ. Đảng ta chỉ rõ: “Giáo dục bảo đảm hài hòa giữa tính toàn dân và tinh hoa, toàn diện và chuyên sâu, dân tộc và toàn cầu. Phát triển giáo dục trên nền tảng văn hóa, giá trị truyền thống dân tộc, đồng thời tiếp thu tinh hoa nhân loại, chuẩn mực quốc tế”8. Trong tiến trình đó, vai trò của nhà giáo ngày càng được đề cao, đồng thời yêu cầu về phẩm chất và năng lực đối với nhà giáo cũng ngày càng cao hơn. Nhà giáo không chỉ thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, mà còn tham gia xây dựng các nền tảng giáo dục số, phát triển chương trình, giáo trình thông minh; ứng dụng khoa học - công nghệ và trí tuệ nhân tạo vào đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá; góp phần hình thành hệ sinh thái giáo dục thông minh.
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của công nghệ hiện đại cũng đặt ra không ít thách thức đối với một bộ phận nhà giáo trong việc tiếp cận, làm chủ công nghệ mới, ngoại ngữ và kỹ năng số. Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn tới một số nhà giáo ngại học, ngại rèn, không còn yêu nghề, gắn bó với nghề. Trong bối cảnh đó, việc trở lại với tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nhà giáo có ý nghĩa thiết thực, góp phần khơi dậy tinh thần tự học, tự rèn, ý chí vươn lên, khả năng thích ứng và hội nhập của đội ngũ nhà giáo.
Việc Quốc hội thông qua Luật Nhà giáo (năm 2025), có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, quy định rõ về hoạt động nghề nghiệp, quyền và nghĩa vụ của nhà giáo; chức danh, chuẩn nghề nghiệp nhà giáo; tuyển dụng, sử dụng nhà giáo; chính sách tiền lương, đãi ngộ đối với nhà giáo; đào tạo, bồi dưỡng và hợp tác quốc tế đối với nhà giáo; tôn vinh, khen thưởng và xử lý vi phạm đối với nhà giáo; quản lý nhà giáo. Những quy định của Luật là hành lang pháp lý quan trọng cho việc xây dựng đội ngũ nhà giáo có đầy đủ phẩm chất chính trị, đạo đức và nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục trong thời đại mới, đồng thời thể hiện sự kế thừa và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn quản lý và phát triển giáo dục hiện nay.
3. Kết luận
Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nhà giáo cho thấy chiều sâu nhân cách, tầm nhìn chiến lược và sự quan tâm đặc biệt của Người đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo. Việc vận dụng tư tưởng của Người vào quá trình xây dựng đội ngũ nhà giáo không chỉ mang ý nghĩa lý luận, mà còn có giá trị thực tiễn sâu sắc trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay.
Nhận thức đúng và đầy đủ tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nhà giáo giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về những yêu cầu đặt ra đối với người thầy trong xã hội hiện đại; đồng thời khẳng định rằng những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về giáo dục hiện nay chính là sự kế thừa và phát triển những chỉ dẫn có giá trị bền vững mà Người đã đặt nền móng từ rất sớm. Như cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhấn mạnh, học tập Hồ Chí Minh là làm cho: “Ai cũng tìm thấy ở đó những chuẩn mực đạo đức cần học tập, tu dưỡng, rèn luyện, trở thành nhu cầu, lẽ sống tự nhiên, mong muốn vươn lên, hoàn thiện chính bản thân mình”9. Từ giá trị lý luận và thực tiễn đã phân tích, có thể khẳng định rằng việc tiếp tục nghiên cứu, học tập và quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất nhà giáo là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa mang tính lâu dài, vừa có tính cấp thiết trong quá trình xây dựng đội ngũ nhà giáo đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.
_________
1 C.Mác và Ph.Ăngghen (1995): Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, t.3, tr.10.
2 V.I.Lênin (2006): Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, t.41, t.478.
3 Hồ Chí Minh (2011): Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, t.15, tr.507.
4 Đảng Cộng sản Việt Nam (1997): Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, t.55.
5 Đảng Cộng sản Việt Nam (2024): Kết luận số 91-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW
ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI “về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”, Hà Nội, ngày 12/8/2024, tr.5.
6, 8 Đảng Cộng sản Việt Nam (2025): Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Hà Nội, ngày 22/8/2025, tr.2.
7 Hồ Chí Minh (2011): Toàn tập, Sđd, t.12, tr.271.
9 Nguyễn Phú Trọng (2023): Một số vấn đề về đường lối quân sự, chiến lược quốc phòng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa thời kỳ mới, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.334.
----------------
Bài đăng trên Tạp chí Thông tin khoa học chính trị số 6 (48) - 2025
