TS. NGUYỄN ANH HÙNG
Viện Nghiên cứu châu Âu và châu Mỹ
Email: hungmikado@gmail.com
Tóm tắt: Ngày 19/6/2022, ứng viên cánh tả Gustavo Petro đắc cử tổng thống, kết thúc hơn 200 năm cầm quyền liên tục của lực lượng cánh hữu ở Colombia. Chính quyền tân Tổng thống Petro từ đó đến nay đã thể hiện tầm nhìn, định hướng mới cho sự phát triển Colombia và đưa ra, thực thi hàng loạt cải cách trong mọi lĩnh vực. Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích, đánh giá về vấn đề an sinh xã hội của Colombia dưới thời Tổng thống Petro, bài viết rút ra kết luận về an sinh xã hội Colombia dưới thời Tổng thống Gustavo Petro và những khuyến nghị cho Việt Nam.
Từ khóa: An sinh xã hội, thời kỳ, Tổng thống Petro, Colombia
Colombia’s social security system under President Gustavo Petro period
Abstract: On June 19, 2022, left-wing candidate Gustavo Petro was elected president, ending more than 200 years of continuous right-wing forces in Colombia. Since then, the new President Petro’s government has demonstrated a new vision and direction for Colombia’s development, implementing a series of reforms across all sectors. The article studies, analyzes, and evaluates the social security system in Colombia under President Petro period. From this, conclusions are drawn regarding Colombian social security under President Gustavo Petro, along with recommendations for Vietnam.
Keywords: Social security, period, President Petro, Colombia
1. Đặt vấn đề
Trong suốt hơn hai thế kỷ, hệ thống chính trị, nền kinh tế và đời sống xã hội Colombia chủ yếu được điều hành bởi các lực lượng quân sự và các đảng phái cánh hữu. Mặc dù đất nước từng trải qua một số giai đoạn phát triển ổn định, song nhìn chung xã hội Colombia vẫn tồn tại nhiều bất ổn kéo dài, cùng những định hướng phát triển mang tính thiên lệch, tạo điều kiện thuận lợi cho tầng lớp thượng lưu và trung lưu, nhưng lại gây nhiều khó khăn cho người nghèo và các nhóm yếu thế. Thực trạng đó đã để lại hàng loạt vấn đề xã hội dai dẳng như bất bình đẳng thu nhập, phân hóa giàu nghèo, xung đột xã hội và thiếu công bằng trong tiếp cận các dịch vụ công cơ bản.
Tiếp quản đất nước trong bối cảnh đó từ giữa năm 2022, Tổng thống cánh tả Gustavo Petro đã triển khai nhiều cải cách xã hội sâu rộng với mục tiêu hướng tới công bằng, bình đẳng và phát triển bao trùm. Trong đó, chính sách an sinh xã hội được xác định là một trụ cột chiến lược nhằm hỗ trợ người nghèo, người lao động và các nhóm dễ bị tổn thương. Những chương trình và chính sách mà Chính phủ Petro thực hiện đã tạo ra nhiều chuyển biến tích cực đối với xã hội Colombia, đồng thời góp phần củng cố vị thế và uy tín của lực lượng cánh tả trong đời sống chính trị quốc gia hiện nay.
Bài viết được thực hiện trên cơ sở vận dụng một số phương pháp nghiên cứu khoa học chủ yếu sau: (1) phương pháp phân tích và tổng hợp được sử dụng xuyên suốt bài viết nhằm làm rõ các quan điểm, chính sách, hiện tượng và thực tiễn an sinh xã hội ở Colombia; từ đó khái quát bản chất, giá trị và tác động của các cải cách an sinh xã hội dưới thời Tổng thống Gustavo Petro; (2) phương pháp lịch sử được sử dụng để xem xét tiến trình hình thành, phát triển và biến đổi của hệ thống an sinh xã hội Colombia trong bối cảnh lịch sử và chính trị cụ thể; (3) phương pháp hệ thống hóa giúp sắp xếp các nội dung nghiên cứu theo trình tự logic, đảm bảo tính liên kết, kế thừa và thống nhất giữa các phần của bài viết; (4) phương pháp so sánh: được sử dụng nhằm đối chiếu các chính sách, hiện tượng và kết quả thực tiễn, qua đó đưa ra những đánh giá và nhận định khách quan, phù hợp.
2. Kết quả và thảo luận
2.1. Tầm nhìn và định hướng an sinh xã hội
Sự kiện Tổng thống Gustavo Petro tuyên thệ nhậm chức ngày 07/8/2022 được xem là một bước ngoặt lịch sử đối với Colombia. Đây không chỉ là lần đầu tiên một nhà lãnh đạo theo đường lối cánh tả lên nắm quyền, mà còn đánh dấu sự xuất hiện của một tư duy chính trị mới, trong đó bất bình đẳng kinh tế - xã hội, phân hóa giàu nghèo và thiếu công bằng trong tiếp cận cơ hội phát triển được xem là nguyên nhân cốt lõi của phần lớn các vấn đề nghiêm trọng mà Colombia đang đối mặt.
Theo quan điểm của Tổng thống Petro, từ các cuộc xung đột vũ trang kéo dài, tình trạng bạo lực xã hội, tham nhũng, suy giảm niềm tin vào thể chế dân chủ đến các vấn đề môi trường đều có nguồn gốc sâu xa từ cấu trúc xã hội bất công và sự phân bổ cơ hội không đồng đều. Vì vậy, chính sách an sinh xã hội dưới thời ông không chỉ dừng lại ở vai trò hỗ trợ tạm thời cho các nhóm yếu thế, mà được định vị như một chiến lược cải cách mang tính chuyển đổi nhằm tái cân bằng quyền lực kinh tế - xã hội và mở rộng cơ hội phát triển cho mọi công dân.
Tổng thống Petro nhiều lần nhấn mạnh rằng an sinh xã hội chính là nền tảng để xây dựng hòa bình bền vững. Khi người dân được bảo đảm các quyền cơ bản về kinh tế, giáo dục, y tế và việc làm, nguy cơ tham gia các hoạt động bạo lực, phi pháp hoặc bị cuốn vào các tổ chức tội phạm sẽ giảm đáng kể. Theo đó, một xã hội công bằng hơn sẽ góp phần củng cố ổn định chính trị, hạn chế xung đột xã hội và tăng cường niềm tin của người dân vào Nhà nước. Tầm nhìn an sinh xã hội của Tổng thống Gustavo Petro mang tính toàn diện và có chiều sâu chiến lược. Khác với mô hình an sinh truyền thống vốn chủ yếu tập trung vào việc giảm nhẹ tác động tiêu cực của nghèo đói và thất nghiệp trong ngắn hạn, chính quyền Petro hướng tới việc xác lập an sinh xã hội như một quyền con người cơ bản và là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững, công bằng và nhân văn.
Những kết quả bước đầu cho thấy các chính sách an sinh xã hội của Colombia dưới thời Tổng thống Petro đã tạo ra những chuyển biến đáng kể. Hiện nay, hệ thống an sinh xã hội đã được mở rộng trên phạm vi toàn quốc, bao phủ Thủ đô Bogota và 32 tỉnh, thành phố. Ngân sách dành cho an sinh xã hội năm 2025 đạt khoảng 120.400 tỷ peso Colombia (COP), tương đương khoảng 31 - 33 tỷ USD tùy theo tỷ giá quy đổi (Metodi Tzanov, 2024). Hệ thống này chủ yếu được tài trợ thông qua mức đóng góp tương đương 30,5% tiền lương của người lao động, trong đó người sử dụng lao động đóng 20,5% và người lao động đóng 10%. Tỷ lệ nghèo ở Colombia giảm từ 41% năm 2012 xuống còn 34,6% năm 2023 và tiếp tục giảm còn 31,8% vào năm 2024 (María Claudia Llanes, 2025). Tỷ lệ thất nghiệp cũng giảm từ mức hai con số trong nhiều năm xuống còn khoảng 8,8% vào tháng 03/2026 (Trading Economics, 2026). Tuy nhiên, Colombia vẫn là một trong những quốc gia có mức độ bất bình đẳng thu nhập cao trên thế giới, với hệ số Gini dao động từ 0,52 - 0,55 trong suốt nhiều thập kỷ qua. Khoảng 1% người giàu nhất sở hữu tới 40% tổng tài sản cá nhân của cả nước. Ngoài ra, khoảng 56% lực lượng lao động vẫn làm việc trong khu vực phi chính thức, cho thấy những thách thức lớn đối với việc mở rộng an sinh xã hội một cách toàn diện và bền vững (Juan David Velasco Montoya & Jenny Pearce, 2025).
2.2. Những cải cách an sinh xã hội cơ bản
2.2.1. Cải cách lao động toàn diện
Dự luật Cải cách Lao động Colombia được chính thức thông qua ngày 25/6/2025 được xem là một dấu mốc quan trọng trong quá trình tái cấu trúc quan hệ lao động tại quốc gia này. Cải cách hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường lao động công bằng, nhân văn và bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động. Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định chuẩn hóa thời gian làm việc ban ngày không quá 8 giờ/ngày. Chính sách này không chỉ mang ý nghĩa điều chỉnh thời gian lao động mà còn thể hiện sự đề cao quyền được nghỉ ngơi, chăm sóc sức khỏe và cân bằng cuộc sống của người lao động. Qua đó, góp phần hạn chế tình trạng lao động quá sức, giảm nguy cơ tai nạn lao động và các bệnh nghề nghiệp. Bên cạnh đó, Chính phủ Colombia cũng từng bước nâng mức phụ cấp đối với người lao động làm việc vào ban đêm, ngày nghỉ và ngày lễ đến năm 2027. Chính sách này được xem là sự ghi nhận và bù đắp hợp lý cho những lao động phải hy sinh thời gian cá nhân để duy trì hoạt động của nền kinh tế và xã hội. Một điểm đột phá quan trọng khác là việc mở rộng phạm vi tham gia an sinh xã hội đối với các nhóm lao động phi truyền thống, đặc biệt là tài xế giao hàng và lao động trong nền kinh tế số. Trước đây, nhóm lao động này thường không được tiếp cận đầy đủ các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và trợ cấp thất nghiệp. Việc bắt buộc tham gia hệ thống an sinh xã hội giúp bảo vệ họ tốt hơn trước các rủi ro nghề nghiệp và bất ổn thu nhập.
Mặc dù nhiều chuyên gia cho rằng các cải cách lao động có thể làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp, song Chính phủ Petro khẳng định đây là khoản đầu tư cần thiết nhằm xây dựng lực lượng lao động ổn định, có năng suất và bảo đảm phát triển bền vững trong dài hạn.
2.2.2. Giáo dục đại học công miễn phí
Giáo dục đại học công miễn phí là một trong những ưu tiên chiến lược quan trọng của Tổng thống Gustavo Petro. Chính quyền coi đây là giải pháp căn bản nhằm phá vỡ vòng luẩn quẩn của bất bình đẳng xã hội và mở rộng cơ hội phát triển cho thanh niên Colombia. Trong nhiều năm, học phí cao và sự chênh lệch trong phân bổ nguồn lực giáo dục đã khiến hàng triệu thanh niên nghèo, đặc biệt ở khu vực nông thôn, khó tiếp cận giáo dục đại học. Chính sách miễn học phí đại học công được xem là bước đi quan trọng nhằm bảo đảm sự bình đẳng về cơ hội, giúp những người có năng lực và khát vọng được tiếp cận tri thức mà không bị rào cản kinh tế cản trở.
Bên cạnh ý nghĩa xã hội, chính sách này còn hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Một thế hệ trẻ được trang bị kiến thức đại học chất lượng cao, có tư duy phản biện sắc bén, kỹ năng chuyên môn vững vàng và khả năng thích ứng nhanh chóng với sự thay đổi của thế giới, sẽ trở thành động lực cốt lõi cho sự đổi mới sáng tạo, thúc đẩy tăng trưởng năng suất lao động và chuyển đổi cơ cấu kinh tế của Colombia. Việc này giúp Colombia chuyển dịch từ một nền kinh tế chủ yếu dựa vào tài nguyên thiên nhiên và các ngành công nghiệp truyền thống sang những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghệ thông tin, dịch vụ trí tuệ, năng lượng tái tạo và các ngành công nghiệp sáng tạo. Điều đó không chỉ giúp Colombia nâng cao vị thế và sức cạnh tranh trên trường quốc tế, giảm sự phụ thuộc vào các ngành công nghiệp dễ bị tổn thương bởi biến động thị trường toàn cầu và biến đổi khí hậu, mà còn củng cố nền tảng tri thức vững chắc cho một nền dân chủ phát triển và hoạt động hiệu quả.
2.2.3. Củng cố mạng lưới an sinh xã hội cơ bản
Chính quyền Petro dành ưu tiên lớn cho việc củng cố và mở rộng mạng lưới an sinh xã hội, đặc biệt trong các lĩnh vực y tế, trợ cấp người cao tuổi và bảo vệ môi trường.
Trong lĩnh vực y tế, Chính phủ hướng tới xây dựng hệ thống y tế phổ cập, công bằng và chú trọng phòng ngừa bệnh tật. Mục tiêu chiến lược của chính quyền là kiến tạo một hệ thống y tế toàn diện, không chỉ tập trung vào việc chữa bệnh, mà còn đặt trọng tâm vào chăm sóc sức khỏe ban đầu, sức khỏe cộng đồng, phòng ngừa bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống cho mọi người dân. Điều này đòi hỏi sự phân bổ nguồn lực công bằng, minh bạch và hiệu quả, đảm bảo rằng mọi công dân, dù là những người sống ở vùng sâu, vùng xa hay những người có thu nhập thấp, đều có thể tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao mà không phải đối mặt với những rào cản tài chính, khoảng cách địa lý, hay sự phân biệt đối xử. Chuyển đổi từ mô hình bệnh viện thành mô hình chăm sóc sức khỏe cộng đồng, với sự đầu tư mạnh mẽ vào y tế dự phòng và chăm sóc sức khỏe ban đầu, là yếu tố then chốt để nâng cao sức khỏe tổng thể của dân số và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.
Đối với người cao tuổi, chương trình trợ cấp dành cho những người không có lương hưu hoặc có lương hưu thấp được xem là chính sách mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Chương trình giúp bảo đảm mức sống tối thiểu cho người già, đồng thời giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội.
Ngoài ra, Chính phủ Petro cũng đặc biệt chú trọng yếu tố môi trường trong chiến lược an sinh xã hội. Các chính sách bảo vệ rừng Amazon, phê chuẩn Thỏa thuận Escazú (một công cụ quốc tế quan trọng thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng vào các quyết định môi trường) và hạn chế cấp phép khai thác dầu mỏ mới cho thấy định hướng phát triển bền vững và coi môi trường là một thành tố quan trọng của chất lượng sống xã hội.
2.2.4. Cải cách đất đai toàn diện và nền tảng hòa bình bền vững
Cải cách đất đai được xem là một trong những nội dung quan trọng nhất trong chương trình cải cách xã hội của Tổng thống Petro. Chính sách phân phối lại 15-20 triệu ha đất canh tác cho nông dân nghèo hướng tới giải quyết một trong những nguyên nhân lịch sử của bất bình đẳng và xung đột vũ trang kéo dài tại Colombia. Vấn đề sở hữu đất đai tại Colombia không chỉ đơn thuần là vấn đề tài sản vật chất, mà còn là biểu tượng của quyền lực, sự bất công lịch sử, nguồn cơn của nhiều cuộc xung đột, tranh chấp và bất ổn xã hội kéo dài. Việc thực hiện cuộc cải cách đất đai toàn diện và công bằng không chỉ là hành động tái phân phối tài nguyên một cách hợp lý và minh bạch, mà còn là bước đi chiến lược và có tính quyết định để hàn gắn những tổn thương sâu sắc trong xã hội - vốn bắt nguồn từ lịch sử chiếm đoạt, bất công và các cuộc xung đột kéo dài do tranh chấp đất đai. Bằng cách trao lại quyền sử dụng và sở hữu đất đai cho những người nông dân bản địa, nông dân nhỏ và những người lao động nông thôn vốn chịu nhiều thiệt thòi nhất, chính quyền đang xây dựng nền tảng vững chắc cho hòa bình bền vững, giảm thiểu các yếu tố kích động bạo lực, tội phạm có tổ chức và bất ổn xã hội, đồng thời tái thiết cộng đồng, nền kinh tế nông thôn và thúc đẩy sự phát triển nông nghiệp bền vững từ gốc rễ.
Song song với đó, Chính phủ Petro thúc đẩy phát triển kinh tế xanh và năng lượng tái tạo nhằm giảm phụ thuộc vào khai thác dầu mỏ và các hoạt động kinh tế phi pháp. Việc tạo ra các cơ hội việc làm hợp pháp và bền vững ở khu vực nông thôn được xem là giải pháp quan trọng để hạn chế tội phạm ma túy và củng cố ổn định xã hội.
2.3. Khó khăn và thách thức an sinh xã hội
Chương trình cải cách an sinh xã hội của Tổng thống Gustavo Petro, dù mang tầm nhìn chiến lược và kỳ vọng tạo ra những chuyển biến sâu rộng đối với Colombia, vẫn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức phức tạp, đan xen trên cả phương diện chính trị, kinh tế và đối ngoại. Quá trình triển khai các cải cách không chỉ đòi hỏi sự kiên định về chính trị, năng lực điều hành và khả năng dung hòa lợi ích xã hội, mà còn phụ thuộc đáng kể vào mức độ đồng thuận của Quốc hội, sự ủng hộ của người dân và môi trường quốc tế thuận lợi.
2.3.1. Sự chống đối chính trị nội bộ và cuộc đấu tranh quyền lực tại Quốc hội
Mặc dù Gustavo Petro giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Colombia năm 2022, song việc phải bước vào vòng hai và chỉ đạt tỷ lệ ủng hộ 50,44% (IFES, 2022) cho thấy xã hội Colombia vẫn tồn tại những chia rẽ sâu sắc về tư tưởng chính trị và lợi ích kinh tế. Một bộ phận lớn cử tri tiếp tục ủng hộ các lực lượng đối lập và các đảng phái cánh hữu truyền thống. Trong quá trình cầm quyền, chính quyền Petro liên tục phải đối mặt với sự phản kháng quyết liệt từ các lực lượng chính trị bảo thủ, các nhóm lợi ích kinh tế truyền thống và những thành phần từng hưởng lợi từ mô hình phát triển cũ, đặc biệt là tại Quốc hội - nơi quyết định việc thông qua các dự luật cải cách quan trọng. Các chương trình cải cách như cải cách lao động, cải cách thuế, cải cách y tế và chính sách đất đai đều phải trải qua quá trình tranh luận gay gắt, vận động hành lang phức tạp và thương lượng chính trị kéo dài.
Bên cạnh đó, việc duy trì sự thống nhất trong liên minh cánh tả cầm quyền vốn có tính đa dạng về khuynh hướng chính trị cũng là một thách thức lớn. Khả năng huy động đủ số phiếu ủng hộ tại Quốc hội, đồng thời thuyết phục công chúng về ý nghĩa lâu dài của các cải cách, trở thành yếu tố có tính quyết định đối với sự thành công của chương trình nghị sự mà Tổng thống Petro theo đuổi.
2.3.2. Căng thẳng ngoại giao với Hoa Kỳ bởi vấn đề phòng chống ma túy
Quan hệ giữa Colombia và Hoa Kỳ - hai quốc gia từng duy trì hợp tác chiến lược lâu dài - đã xuất hiện nhiều căng thẳng, đặc biệt liên quan đến vấn đề phòng chống ma túy. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự khác biệt trong cách tiếp cận giữa chính quyền Tổng thống Gustavo Petro và chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với cuộc chiến chống ma túy tại Mỹ Latinh.
Chính quyền Petro đã công khai điều chỉnh chiến lược phòng chống ma túy theo hướng giảm tính quân sự hóa và hạn chế cách tiếp cận mang nặng tính trừng phạt truyền thống. Theo quan điểm của Chính phủ Colombia, mô hình “chiến tranh chống ma túy” được áp dụng trong nhiều thập kỷ trước đó tuy nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Hoa Kỳ nhưng chưa mang lại hiệu quả bền vững, thậm chí còn làm gia tăng bạo lực, bất ổn xã hội, tham nhũng và sự phát triển của các tổ chức tội phạm có tổ chức. Thay vào đó, chính quyền Petro nhấn mạnh cách tiếp cận dựa trên phát triển xã hội, tôn trọng pháp luật quốc tế và bảo đảm nhân quyền. Chính phủ Colombia đã công bố nhiều kết quả cụ thể như thu giữ các lô cocaine quy mô lớn, khôi phục quyền kiểm soát của Nhà nước tại một số khu vực trọng yếu từng bị các tổ chức tội phạm chi phối, đồng thời triển khai các chiến dịch an ninh theo hướng tuân thủ luật nhân đạo quốc tế và các chuẩn mực về quyền con người.
Tuy nhiên, phía Hoa Kỳ đã có nhiều phản ứng cứng rắn. Tổng thống Donald Trump từng đưa ra những phát biểu chỉ trích trực tiếp nhằm vào Tổng thống Petro, cho rằng Colombia chưa thực hiện hiệu quả trách nhiệm ngăn chặn hoạt động sản xuất và buôn bán ma túy. Đồng thời, phía Hoa Kỳ cũng phát đi các tín hiệu cảnh báo cứng rắn liên quan đến khả năng gia tăng sức ép đối với Colombia. Điều này làm gia tăng nguy cơ bất ổn trong quan hệ song phương, đồng thời có thể tác động tiêu cực tới các chương trình hợp tác quốc tế và nguồn hỗ trợ dành cho Colombia.
Trước những sức ép đó, Tổng thống Gustavo Petro đã nhiều lần khẳng định lập trường bảo vệ chủ quyền quốc gia, quyền tự quyết trong hoạch định chính sách và phản đối sự can thiệp từ bên ngoài vào công việc nội bộ của Colombia. Ông nhấn mạnh rằng chính sách chống ma túy của Colombia cần được xây dựng trên cơ sở thực tiễn của quốc gia và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, hòa bình và ổn định xã hội.
Tuy nhiên, từ đầu năm 2026, quan hệ giữa Colombia và Hoa Kỳ đã có dấu hiệu cải thiện sau chuyến thăm Hoa Kỳ của Tổng thống Gustavo Petro vào ngày 03/02/2026. Sau cuộc hội đàm giữa hai nhà lãnh đạo, hai bên thống nhất giảm căng thẳng, khôi phục hợp tác và tiếp tục phối hợp trong các lĩnh vực kinh tế, an ninh khu vực và phòng chống ma túy.
2.3.3. Áp lực tài chính, nhu cầu vốn đầu tư và mâu thuẫn về chính sách thuế
Để triển khai các chương trình an sinh xã hội quy mô lớn như giáo dục đại học công miễn phí, cải cách hệ thống y tế, hỗ trợ người cao tuổi và cải cách đất đai, chính quyền Petro đã đề xuất chương trình cải cách thuế mang tính cấu trúc nhằm tăng nguồn thu ngân sách quốc gia. Mục tiêu của chính sách này là tăng cường huy động nguồn lực từ các nhóm có tiềm lực tài chính lớn, bao gồm tầng lớp giàu có, các tập đoàn đa quốc gia và những ngành kinh tế có lợi nhuận cao. Chính phủ Colombia kỳ vọng có thể huy động khoảng 10 tỷ USD mỗi năm thông qua việc tăng thuế đối với người có thu nhập cao, tăng thuế doanh nghiệp và đẩy mạnh các biện pháp chống thất thu, trốn thuế. Nguồn thu này sẽ được tái đầu tư vào các dịch vụ công thiết yếu và các chương trình an sinh xã hội. Tuy nhiên, kế hoạch cải cách thuế đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ giới doanh nghiệp, các hiệp hội ngành nghề và nhiều nhà đầu tư. Các ý kiến phản đối cho rằng việc gia tăng thuế có thể làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp, ảnh hưởng tới môi trường đầu tư, làm chậm tăng trưởng kinh tế và gia tăng nguy cơ suy giảm kinh tế trong dài hạn. Do đó, cải cách thuế trở thành một trong những vấn đề chính trị - kinh tế gây nhiều tranh luận nhất tại Colombia hiện nay. Chính quyền Petro phải đối mặt với yêu cầu cân bằng giữa việc bảo đảm nguồn lực tài chính cho các chương trình an sinh xã hội với mục tiêu duy trì môi trường đầu tư ổn định, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm cho người dân.
Ngoài ra, những căng thẳng ngoại giao giữa Colombia và Hoa Kỳ trong thời gian trước đây cũng từng tạo ra nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng tiếp cận các nguồn vốn quốc tế, các khoản vay ưu đãi, chương trình viện trợ phát triển và hợp tác thương mại của Colombia. Điều này làm gia tăng áp lực tài chính đối với việc triển khai các chương trình cải cách xã hội của Chính phủ Petro. Tuy nhiên, từ tháng 02/2026, những tác động tiêu cực này đã có dấu hiệu giảm bớt nhờ sự cải thiện trong quan hệ hợp tác giữa hai quốc gia.
3. Kết luận và khuyến nghị
An sinh xã hội dưới thời Tổng thống Gustavo Petro không chỉ đơn thuần là việc triển khai các chính sách phúc lợi xã hội, mà còn thể hiện một chương trình cải cách xã hội mang tính toàn diện, hệ thống và định hướng dài hạn nhằm tái cấu trúc mô hình phát triển của Colombia theo hướng công bằng, bao trùm và bền vững hơn. Thông qua các cải cách về lao động, giáo dục, y tế, đất đai và phát triển môi trường bền vững, chính quyền Petro hướng tới mục tiêu giảm bất bình đẳng xã hội, mở rộng cơ hội tiếp cận các dịch vụ công cơ bản, nâng cao chất lượng sống của người dân và xây dựng nền tảng hòa bình lâu dài cho Colombia.
Tuy nhiên, quá trình thực hiện các cải cách này đang phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức lớn, đan xen trên cả phương diện chính trị, kinh tế và đối ngoại. Từ sự phản kháng của các lực lượng chính trị đối lập trong nước, những tranh luận gay gắt tại Quốc hội, căng thẳng trong quan hệ với Hoa Kỳ liên quan đến vấn đề phòng chống ma túy, cho đến áp lực tài chính và nhu cầu bảo đảm nguồn lực cho các chương trình an sinh xã hội quy mô lớn, tất cả đều tạo ra sức ép đáng kể đối với chính quyền Tổng thống Petro. Dù vậy, với sự kiên định về định hướng cải cách, năng lực điều hành và sự ủng hộ của một bộ phận lớn người dân Colombia, Chính phủ Petro vẫn đang từng bước thúc đẩy tiến trình xây dựng một hệ thống an sinh xã hội theo hướng nhân văn, công bằng và hiệu quả hơn.
Quan hệ giữa Việt Nam và Colombia, mặc dù cách xa nhau về địa lý, song đã được xây dựng và phát triển trên nền tảng của sự tin cậy, tôn trọng lẫn nhau và cùng hướng tới các giá trị hòa bình, độc lập, ổn định và phát triển bền vững. Sau khi Việt Nam thống nhất đất nước và thành lập nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, hai quốc gia đã chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào tháng 01/1979. Trong gần năm thập kỷ qua, quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa hai nước không ngừng được củng cố và mở rộng trên nhiều lĩnh vực như chính trị - ngoại giao, kinh tế - thương mại, giáo dục, khoa học và văn hóa. Những năm gần đây, quan hệ song phương tiếp tục có nhiều bước phát triển tích cực với các hoạt động hợp tác ngày càng thực chất và hiệu quả hơn.
Trong lĩnh vực an sinh xã hội, cả Việt Nam và Colombia đều đặc biệt quan tâm đến mục tiêu phát triển bao trùm, nâng cao chất lượng sống của người dân và bảo đảm công bằng xã hội. Từ thực tiễn Colombia dưới thời Tổng thống Gustavo Petro, Việt Nam có thể tham khảo một số kinh nghiệm trong việc triển khai các chính sách an sinh xã hội như cải cách lao động theo hướng tăng cường bảo vệ người lao động, mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học công, củng cố mạng lưới an sinh xã hội cơ bản, cải cách quản lý và phân bổ đất đai gắn với ổn định xã hội, cũng như chú trọng kết hợp giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
Đồng thời, kinh nghiệm Colombia cũng cho thấy quá trình triển khai các cải cách xã hội quy mô lớn luôn phải đối mặt với nhiều thách thức như áp lực tài chính, mâu thuẫn lợi ích giữa các nhóm xã hội, sự phân hóa chính trị nội bộ, tác động của biến đổi khí hậu và môi trường, cũng như ảnh hưởng từ các cường quốc bên ngoài, đặc biệt là Hoa Kỳ. Đây là những vấn đề mà Việt Nam cũng cần nghiên cứu, đánh giá và có giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị xã hội, bảo đảm ổn định chính trị và thúc đẩy phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng hiện nay. ■
Bài nghiên cứu này phục vụ Nhiệm vụ khoa học cấp Bộ năm 2025 - 2026 “Vấn đề an sinh xã hội ở một số nước Mỹ Latinh hiện nay” (mã số Nhiệm vụ: KHXH/NV/2025/160).
Tài liệu tham khảo
1. Trading Economics. (2026). Colombia Unemployment Rate. https://tradingeconomics.com/colombia/unemployment- rate.
2. IFES.(2022).Elections:ColombianPresidency2022Round https://www.electionguide.org/elections/id/3865.
3. María Claudia Llanes. (2025). Colombia - Monetary Poverty 2024: Decline Driven by Improved Economic Performance.https://www.bbvaresearch.com/en/publicaciones/colombia-monetary-poverty-2024-decline-driven-by-improved-economic-performance.
4. Juan David Velasco Montoya & Jenny Pearce. (2025). How the Architecture of Power Underpins Inequality in Colombia. https://afsee.atlanticfellows.lse.ac.uk/en- gb/blogs/how-the-architecture-of-power-underpins- inequality-in-colombia.
5. Metodi Tzanov. (2024). Colombia: Government presents 2025 budget proposal with spending to rise 4.0%. https:// www.linkedin.com/pulse/colombia-government-presents2025-budget-proposal-spending-tzanov-uigff.
Bài đăng trên Tạp chí Thông tin Khoa học chính trị số 3 (51) - 2026
